Ψηφιακοί Νομάδες: Έρευνα για τα κριτήρια υιοθέτησης του τρόπου ζωής

Στο πλαίσιο μελέτης για την έρευνα των κινήτρων σε σχέση με την μετατροπή κάποιου σε ψηφιακού νομά, έχει αξία να αναζητήσουμε τους λόγους για τους οποίους κάποιος δεν είναι (ή δεν έχει γίνει ακόμα) ψηφιακός νομάς.

Στην έρευνα του nomadic.report, μια από τις ερωτήσεις αφορά ακριβώς αυτό το σημείο. Το σύνολο των ερωτηθέντων (41 στον αριθμό) έχουν δηλώσει ότι δεν είναι ψηφιακοί νομάδες και τους ζητείται να εξηγήσουν το λόγο (να σημειωθεί ότι κάποιος μπορεί να επιλέξει περισσότερους του ενός λόγους.

Σύμφωνα λοιπόν με το γράφημα απαντήσεων, 29% καταλαμβάνει η απάντηση «μόλις πρόσφατα έμαθα για αυτό τον τρόπο ζωής. Αυτή είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα από όλες τις απαντήσεις και όχι μόνο για το λόγο ότι έχει επιλεγεί τις περισσότερες φορές. Η απάντηση υπονοεί ότι κάποιος θα πρέπει να έχει ενημερωθεί σχετικά με αυτόν τον τρόπο ζωής προκειμένου να τον επιλέξει. Η ενημέρωση δηλαδή είναι προϋπόθεση της επιλογής.

Αυτή η απάντηση θα ταίριαζε απόλυτα με την ερώτηση για την επιλογή κάποιου προϊόντος που δεν γνωρίζαμε ότι υπάρχει, όμως η επιλογή ενός τρόπου ζωής δεν είναι σε αυτή την κατηγορία. Διότι, η διαμόρφωση ενός τρόπου ζωής φυσικά και δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα επιλογής μια προδιαμορφωμένης λίστας επιλογών.

Συνεπώς, σύμφωνα με τα παραπάνω, είμαστε αναγκασμένοι να δούμε «πίσω από την απάντηση» είτε από την πλευρά του ερωτώντος είτε από την πλευρά του ερωτηθέντος. Ως προς την πλευρά του ερωτώντος θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι είτε πρόκειται για λάθος διατύπωση (δηλ. μια καλύτερη διατύπωση θα ήταν «δεν μου είχε περάσει από το μυαλό να το κάνω» ή «δεν το έχω σκεφτεί μέχρι τώρα»), είτε ότι ο ίδιος ο ερωτών θεωρεί ότι για να γίνει κάποιος ψηφιακός νομάς απαιτείται κατάλληλη ενημέρωση.

Στο δεύτερο σκέλος, αυτό του ερωτηθέντος της έρευνας μπορούν να γίνουν εξ ίσου κάποιες επισημάνσεις:

Α) Ότι πράγματι, η επιλογή ενός τρόπου ζωής είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων. Κάποιος από αυτούς μπορεί να είναι ο επηρεασμός από τρίτα πρόσωπα ή από τη δυναμική που αναπτύσσει ως προς την εξωτερίκευση του ένας τρόπος ζωής (π.χ. μποεμισμός).

Β) Ότι ο ερωτηθείς, αντιλαμβανόμενος σε τι συνίσταται ο ψηφιακός νομαδισμός έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά ερωτήσεων που πρέπει να θέσει στον εαυτό του ώστε να διαπιστώσει εάν θα μπορούσε να γίνει και ο ίδιος ψηφιακός νομάς (που αποτελούν επί της ουσίας τις άλλες επιλογές που δίνονται στην ερώτηση).

Γ) Ότι η έννοια ή ο τρόπος ζωής του ψηφιακού νομαδισμού, δεν είναι τόσο δημοφιλής ώστε κάθε ένας που του τίθεται αυτή η ερώτηση να είναι έτοιμος για την απάντηση. Εν ολίγοις, πιστεύουμε ότι η αξία αυτής της απάντησης είναι ακριβώς αυτή: Ότι μια μεγάλη μερίδα δεν το είχε σκεφτεί ως ενδεχόμενο, ώστε να έχει απάντηση σχετικά με τους λόγους για τους οποίους δεν ανήκει στους ψηφιακούς νομάδες.

Αναφορικά με τη δεύτερη δημοφιλέστερη απάντηση (20%) αυτή σχετίζεται με το (εικαζόμενο) κόστος ζωής που έχει ο τρόπος ζωής του ψηφιακού νομά. Είναι γνωστό ότι μια μερίδα ψηφιακών νομάδων, έχουν ως πολύ σημαντικό κριτήριο επιλογής προορισμού το κόστος ζωής. Εξ αυτού του λόγου προορισμοί με χαμηλό κόστος διαβίωσης όπως το Μπαλί είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς. Ωστόσο, για κάποιον ο οποίος ήδη κατοικεί σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα και ενοικιάζει κατοικία, σίγουρα το κόστος ζωής δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από το να μεταβεί σε μια άλλη πόλη όπως το Μπαλί ή το Μεξικό. Ωστόσο, η έρευνα δεν παρέχει δημογραφικά στοιχεία για τους μη νομάδες ερωτηθέντες ώστε να αξιολογήσουμε περαιτέρω την απάντηση.

Η αμέσως επόμενη απάντηση αφορά το επάγγελμα το οποίο κάνει ο ψηφιακός νομάς. Σύμφωνα με τον επικρατούν ορισμό για το τι είναι ο ψηφιακός νομάς, τα χειρωνακτικά επαγγέλματα αποκλείονται. Για μη χειρωνακτικά επαγγέλματα μπορούμε να πούμε ότι σήμερα δεν βρίσκονται όλα τα επαγγέλματα σε επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας τέτοιο ώστε να μπορούν να τελούνται εξ αποστάσεως. Η ψηφιακή ωριμότητα αφορά πρώτον τον τεχνολογικό μετασχηματισμό ο οποίος δεν έχει λάβει χώρα ακόμα ή είναι σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσεται για παράδειγμα το επάγγελμα των δικηγόρων αφού οι «ψηφιακές δίκες» μόλις πρόσφατα άρχισαν να εφαρμόζονται και μάλιστα πολύ πειραματικά. Αντίστοιχος κλάδος είναι και η ιατρική, δεδομένου ότι τεχνολογικά η τηλεϊατρική δεν βρίσκεται σε επίπεδο που μπορεί να υποκαταστήσει την αυτοψία στον ασθενή.

Περαιτέρω, στους παράγοντες διαφαίνεται να ανήκουν και οι συναισθηματικοί – οικογενειακοί αλλά και δεσμοί του ερωτώμενου. Από κοινωνίες/κοινωνικές ομάδες με ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς  είναι λιγότερο πιθανό να προκύψουν ψηφιακοί νομάδες. Στον αντίποδα αντιλαμβανόμαστε ότι σε περιοχές που ο κοινωνικός ιστός είναι χαλαρός ή ακόμα και ανύπαρκτος, οι επιφυλάξεις και οι προβληματισμοί που σχετίζονται με τη διατάραξη των επαφών με την ομάδα (φίλοι, οικογένεια κ.λπ) θα είναι πολύ λιγότεροι. Τέτοιες περιπτώσεις θεωρούμε ότι είναι τα μεγάλα αστικά περιβάλλοντα.